Mặc dù cảnh báo về tình trạng chênh lệch giới tính đang ở mức báo động có thể gây nên những vấn đề mất cân bằng cả về tự nhiên lẫn xã hội, thế nhưng, việc làm thế nào để sinh được con trai vẫn là vấn đề cần bàn tính trong không ít gia đình Việt lâu nay.

Báo động đỏ mất cân bằng giới tính

Theo khảo sát mới nhất của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, 10 tỉnh có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất là Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nam Định, Hòa Bình, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Quảng Ngãi. Trong số này, có địa phương tỷ số giới tính khi sinh lên đến 120 trẻ trai/100 trẻ gái. Theo Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội, mặc dù đã triển khai nhiều hoạt động giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, nhưng tỷ số giới tính khi sinh của Hà Nội đang ở mức cao hơn mức trung bình của cả nước - với 114 trẻ trai/100 trẻ gái. Ở một số quận, huyện, con số này đã lên đến 120 trẻ trai/100 trẻ gái.

mat can bang
Ảnh minh họa.

Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Tổng Cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế), cho biết: Vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam xuất hiện từ đầu thế kỷ 21. Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dẫn đến tình trạng “thừa nam, thiếu nữ” trong tương lai, làm biến đổi chỉ số nhân khẩu học, tác động đến cuộc sống của cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Việc lựa chọn giới tính thai nhi dẫn đến bỏ thai  sẽ ảnh hưởng sức khỏe, đường sinh sản của phụ nữ.

Tình trạng này cũng làm thay đổi cấu trúc dân số; tan vỡ cấu trúc gia đình cũng như nhiều hệ lụy khác: phụ nữ kết hôn sớm; tỷ lệ ly hôn, tái hôn của phụ nữ sẽ tăng cao; tăng bất bình đẳng giới. Thậm chí, sẽ thiếu hụt lao động tại nhiều ngành nghề như: giáo viên mầm non và tiểu học, hộ lý, y tá nữ... Nguy cơ gia tăng tệ nạn mại dâm, buôn bán phụ nữ, trẻ em. Các chuyên gia dân số ước tính, nếu không can thiệp mất cân bằng giới tính khi sinh, đến năm 2050, Việt Nam sẽ dư 2,3 - 4 triệu nam giới.

Áp lực sinh con trai nối dõi

Khao khát sinh con trai không chỉ tồn tại ở các vùng quê, mà ở cả các thành phố lớn, nhiều người vẫn giữ suy nghĩ “có đứa con trai sau vẫn hơn”.

Trưởng thành trong một gia đình 9 chị em nhưng có đến 8 người là con gái, Nguyễn Ngọc Mai (25 tuổi, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An) cảm nhận trọn vẹn gánh nặng phải sinh được con trai để có người nối dõi.

Mẹ của Mai quanh năm bám mặt trên mấy sào ruộng, vài đàn heo, vài chục gốc ổi và cửa hàng tạp hóa nhỏ mà vẫn không đủ cơm cho đàn con ăn. Nhưng gánh nặng đó không sánh bằng áp lực sinh con trai. May mắn mỉm cười khi ở độ tuổi 43 với lần sinh thứ 9, bà sinh được thằng cu cho chồng “nở mày nở mặt”.

Con đông, kinh tế khó khăn khiến mẹ Mai ngày càng gầy quắt, đôi mắt buồn ngày càng trơ cả hốc. Chỉ có chị gái đầu của Mai được học đến nơi đến chốn. Các em sau này, trừ cậu út, đều nghỉ học để bươn chải sớm. Gánh nặng “con trai nối dõi tông đường” lại một lần nữa đè nặng lên đôi vai Mai.

Mai khóc khi tâm sự với bạn bè: “Không biết tại sao em lại có suy nghĩ nếu là con trai, em sẽ dành tất những gì tốt nhất cho con, sẽ chăm sóc con rất cẩn thận. Có lẽ vì em sinh ra trong một gia đình mà bố chỉ thích con trai. Khi các chị em sinh cháu, bố chỉ bế cháu trai, còn cháu gái thì bố không ngó ngàng tới...”. Vài ngày sau, Mai lại lên diễn đàn thông báo mình đã đi siêu âm và kết quả là con gái kèm theo biểu tượng khuôn mặt rất buồn...

Với người mẹ, con nào cũng là con của mình đứt ruột sinh ra. Chính gia đình, những người chồng thiếu hiểu biết và một bộ phận không  nhỏ trong xã hội có tư tưởng trọng nam khinh nữ đã tạo nên những áp lực “không tên”cho người phụ nữ. Bi kịch của biết bao gia đình cũng xuất phát từ đó...

Con là món quà của tạo hóa

Chia sẻ về quan điểm thích sinh con trai của nhiều người hiện nay, ThS Trương Phạm Hoài Chung nêu ý kiến: “Tôi nghĩ trách nhiệm của phụ huynh không nên định hướng con theo giới tính, vì việc này làm mất nhiều cơ hội cho các bé gái. Giữa đàn ông và phụ nữ có sự khác biệt về sinh học và tâm lý, nhưng không nên vì điều đó mà tạo ra khoảng cách cơ hội và đầu tư cho hai giới tính. Ngay từ nhỏ, cha mẹ không nên áp đặt định kiến xã hội theo kiểu con là con gái không được làm việc này. Tìm bình đẳng chưa đủ mà phải coi con là vô giới tính để cho con một cuộc sống tốt nhất, bởi đơn giản là con của ba mẹ, là thiên thần của mọi người".

Những tưởng việc mong mỏi có con trai nối dõi là quan điểm đã lạc hậu, song vẫn còn nhiều gia đình lao tâm khổ tứ về chuyện này. ThS tâm lý lâm sàng Vũ Cẩm Vân (Hội quán các bà mẹ) kể, đã có một số bà mẹ khi mang thai con gái thứ 3, thứ 4, chịu đựng không nổi sự chì chiết của chồng, đã phải tìm đến bà để được tư vấn tâm lý.

Theo bà Vân, còn không ít gia đình vẫn đặt nặng vấn đề phải sinh cho được con trai. Đó không chỉ là mong muốn từ phía người chồng, mà còn là áp lực từ phía cha mẹ chồng đè nặng lên tâm lý người vợ. Vì vậy, người vợ luôn sống trong trạng thái hoang mang, lo lắng, sợ hãi trước ánh mắt ghẻ lạnh, sự rẻ rúng của những người trong gia đình.

Theo các chuyên gia, vấn đề đặt ra hiện nay là vẫn tồn tại tâm lý thích sinh con trai ở nhiều người do sự mong đợi khác biệt về vai trò của con trai và con gái, đồng thời, tồn tại thực trạng sử dụng các biện pháp để sinh con trai ở những người khá giả, học vấn cao, có tâm lý thích sinh con trai.

“Việc mong muốn có con trai đang tồn tại ngay trong những gia đình giàu có, học vấn cao, thành thị chứ không phải trong những vùng quê. Thậm chí, mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất trong nhóm các bà mẹ có học vấn cao nhất. Bởi cùng với tư tưởng mong con trai thì những người có học vấn cao cũng có kiến thức, điều kiện lựa sinh con trai “hiệu quả” hơn. Còn với nhóm nghèo và cận nghèo thì tỷ số giới tính khi sinh ở mức bình thường”, ông Nguyễn Văn Tân khuyến cáo.

Con cái là món quà thiêng liêng mà tạo hóa ban tặng cho mỗi người chúng ta. Ý thức được điều này, các bậc làm cha làm mẹ sẽ cảm thấy mình vô cùng may mắn vì có khả năng sinh con bởi xung quanh còn rất nhiều cặp vợ chồng khao khát có một đứa con mà không thể. Sự căng thẳng, bất an dễ dẫn đến việc người mẹ rơi vào stress, rối loạn lo âu, trầm cảm... và rất khó khăn để có thể xây dựng mối quan hệ an toàn mẹ - con.

Tiểu Giang / Baonhandao